RODNE ULOGE I PORODIČNI STATUS MAJKI I DJECE NA NADGROBNIM SPOMENICIMA SARAJEVSKOG PODRUČJA

Abstract

 Apstrakt: Majke i djeca često ostaju na marginama historiografskih istraživa­nja antičkog perioda, uprkos njihovoj značajnoj ulozi u porodičnim i društvenim strukturama. Ovaj rad razmatra rodne uloge i porodični status majki i djece na pri­mjeru sarajevske regije u rimskom periodu. U uvodnom dijelu analizirani su na­rativni izvori, prije svega tekst Diona Kasija, s posebnim fokusom na ulogu majki i djece tokom Velikog ilirskog ustanka, kroz primjere opsade Ardube i predaje Bato­novog sina Skeve. Centralni dio rada zasniva se na analizi epigrafskih spomenika, prvenstveno nadgrobnih natpisa, koji predstavljaju jedini tip epigrafskih izvora iz ove regije koji sadrže i tekstualne i vizuelne podatke o porodičnom životu. Posebna pažnja posvećena je reljefnim prikazima majki i djece sa spomenika pronađenih na području Ilidže i Hadžića, koji omogućavaju dublje razumijevanje porodičnih odno­sa i društvenih vrijednosti u unutrašnjosti rimske Dalmacije. Rezultati istraživanja ukazuju na to da većina analiziranih spomenika pripada lokalnim elitama, uz izra­žen uticaj rimskih kulturnih obrazaca. Ipak, kao izuzetak izdvaja se stela veterana Tita Aurelija Saturnina i njegove supruge Aurelije Amurkijane, na kojoj su očuvani elementi autohtone tradicije. Rad također ispravlja raniju pogrešnu interpretaciju dekuriona Viktorina s natpisa iz Krivoglavaca kao djeteta. Metodološki, istraživanje se temelji na prosopografskoj metodi, uz multidisciplinarni pristup koji objedinjuje epigrafske, onomastičke i arheološke podatke.

Abstract: Mothers and children often remain on the margins of historiographi­cal research on the ancient period, despite their important role in family and social structures. This paper examines the gender roles and familial status of mothers and children through the case study of the Sarajevo region in the Roman period. The introductory section analyses narrative sources, primarily the text of Cassius Dio, with particular emphasis on the role of mothers and children during the, The Great Illyrian Uprising focusing on the siege of Arduba and the surrender of Bato’s son, Scaeva. The central part of the paper is based on the analysis of epigraphic monu­ments, above all funerary inscriptions as the only type of epigraphic evidence from this region that provides both textual and visual information on family life. Special attention is devoted to relief representations of mothers and children from monu­ments discovered in the areas of Ilidža and Hadžići, which allow for a deeper un­derstanding of family relations and social values in the interior of Roman Dalmatia. The results of the research indicate that most of the monuments belonged to local elites and reflect a strong influence of Roman cultural models. Nevertheless, an im­portant exception is the stele of the veteran Titus Aurelius Saturninus and his wife Aurelia Amucriana, on which elements of indigenous tradition are preserved. The paper also corrects a previous misinterpretation of the decurion Victorinus from the inscription found in Krivoglavci as a child. Methodologically, the study is primari­ly based on the prosopographical method and adopts a multidisciplinary approach combining epigraphic, onomastic, and archaeological data.