HISTORIJSKI RAZVOJ SARAJEVSKIH OLIMPIJSKIH PLANINA:NASLIJEĐE ZOI '84 I IZAZOVI SAVREMENOG TURIZMA

Abstract

Apstrakt: Sarajevske planine Bjelašnica, Igman, Jahorina i Trebević predstavljaju je­dinstveni prirodni i turistički resurs Bosne i Hercegovine, čije se turističko-geografske ka­rakteristike izdvajaju u širem regionalnom kontekstu. Njihov razvoj bio je snažno obilje­žen historijskim, političkim i društvenim okolnostima, pri čemu su Zimske olimpijske igre 1984. godine označile vrhunac infrastrukturnog i funkcionalnog razvoja zimskog turizma. Međutim, ratna razaranja 1990-ih, usložnjena poslijeratnom administrativnom fragmen­tacijom i slabom institucionalnom koordinacijom, rezultirala su stagnacijom i opadanjem turističke funkcije pojedinih planinskih centara, posebno Bjelašnice i Igmana. U ovom radu analiziran je historijski razvoj navedenih planina kroz teorijski okvir Butlerovog modela životnog ciklusa turističke destinacije (TALC), koji omogućava razumijevanje dinamike rasta, stagnacije i mogućnosti revitalizacije destinacija. Korištenjem kombinacije historij­sko-geografskog pristupa i kvalitativnih izvora, identificirane su faze razvoja svakog od planinskih prostora, uz osvrt na faktore koji su uslovili različite smjerove razvoja. Dok Ja­horina, zahvaljujući diverzifikaciji ponude i savremenoj infrastrukturi, pokazuje znako­ve revitalizacije i prelaska u višu razvojnu fazu, Bjelašnica i Igman i dalje se suočavaju s izazovima institucionalne fragmentacije, lošeg upravljanja i zavisnosti od sezonskih uslo­va. Poseban fokus stavljen je na ulogu selektivnih oblika turizma, poput avanturističkog, sportskog, kulturnog i kongresnog turizma, kao strategije održive revitalizacije planinskih destinacija. Zaključuje se da daljnji razvoj sarajevskih planinskih područja mora biti za­snovan na principima održivosti, uključivanju lokalne zajednice i boljoj međuinstitucio­nalnoj saradnji, uz neophodno unapređenje statističkog praćenja i prostornog planiranja.  

Abstract: The Sarajevo mountains, Bjelašnica, Igman, Jahorina and Trebević, represent a unique natural and tourism resource of Bosnia and Herzegovina, whose tourism-geographical features stand out within the broader regional context. Their development has been strongly in­fluenced by historical, political and social circumstances, with the 1984 Winter Olympic Games marking the peak of infrastructural and functional development of winter tourism. However, the war destruction of the 1990s, compounded by post-war administrative fragmentation and weak institutional coordination, resulted in stagnation and the decline of the tourism function of some mountain centres, particularly Bjelašnica and Igman. This paper analyses the histo­rical development of these mountains through the theoretical framework of Butler’s Tourism Area Life Cycle (TALC) model, which enables an understanding of the dynamics of growth, stagnation and the potential for destination revitalisation. By combining a historical-geograp­hical approach with qualitative sources, the study identifies the stages of development of each mountain area, with particular attention paid to the factors that have influenced their diver­gent development paths. While Jahorina, owing to the diversification of its offer and modern infrastructure, shows signs of revitalisation and transition into a higher stage of development, Bjelašnica and Igman continue to face challenges related to institutional fragmentation, poor management and dependence on seasonal conditions. Special attention is given to the role of selective forms of tourism, such as adventure, sports, cultural and conference tourism, as stra­tegies for the sustainable revitalisation of mountain destinations. The paper concludes that the further development of the Sarajevo mountain areas must be based on the principles of sustai­nability, local community involvement and improved inter-institutional cooperation, alongside essential improvements in statistical monitoring and spatial planning.